Dondurulmuş embriyo transferi, kriyoprezervasyon yöntemiyle dondurulmuş embriyoların transfer edilmesiyle uygulanan bir tüp bebek yöntemidir. Dondurulmuş embriyo transferinde kullanılan embriyolar genellikle önceki tüp bebek tedavisinde elde edilmiş ve kullanılmamış embriyolardır.
Tüp bebek tedavisinde normalde yumurtalıkların uyarılması, yumurtaların toplanması ve laboratuvar ortamında embriyoların oluşmasını bekleme gibi süreçlerden geçilmektedir. Bu yöntemde süreç sırasında elde edilen embriyolar taze olarak transfer edilmektedir. Dondurulmuş embriyo transferinde ise bu süreçler tekrarlanmadığı için çözdürülen embriyolar doğrudan rahme transfer edilmekte ve gebeliğin gerçekleşmesi beklenmektedir.
Dondurulmuş embriyo transferinde sizi nelerin beklediğini ve dondurulmuş embriyo transferine dair merak ettiğiniz her şeyi bu yazıda okuyabilirsiniz.
Dondurulmuş Embriyo Transferi Nedir?
Dondurulmuş embriyo transferi, daha önce dondurulmuş olan embriyoların transfer edildiği bir tüp bebek yöntemidir. Dondurulmuş embriyo transferi öncesi embriyolar çözdürülmekte ve kadının rahmine transfer edilmektedir. Dondurulmuş embriyo transferinin başarılı olması için doğal adet döngüsünün takip edilmesi ve transfer gününün buna göre planlanması çok önemlidir.
Tüp bebek tedavisi sırasında elde edilen embriyolar farklı aşamalarda dondurulabilir. Döllenme sonrası dondurma için 3. gün embriyosu tercih edilebileceği gibi 5. gün embriyosu da tercih edilebilir. Embriyolar aynı anda dondurulabileceği gibi gruplar halinde de dondurulabilir. Embriyolar dondurulduktan sonra transfer için kullanılacağı zaman kaç tane embriyonun çözdürüleceği kadının yaşı ve embriyoların kalitesi gibi faktörlere bağlı olarak değişiklik gösterecektir.
Dondurulmuş embriyo transferinin tercih edildiği durumların genel olarak şunlar olduğu söylenebilir:
Fazla embriyoları saklamak
Tüp bebek tedavisinde transfer için genelde bir ya da iki tane embriyo kullanılır. Fazla embriyo transfer edilmesi halinde çoğul gebelik olabileceği için bu riskten kaçınmak adına bir veya iki adetten fazla embriyo transfer edilmemektedir. Transfer için kullanılmayan kaliteli embriyolar varsa bunlar dondurularak gelecekte kullanılmak üzere saklanabilmektedir.
Tekrar bebek sahibi olmayı istemek
Daha önceki transferiniz başarılı sonuçlanmış ve bebeğinizi kucağınıza almış olsanız da gelecekte tekrar bebek sahibi olmak isteyebilirsiniz. Dondurulmuş embriyolar uzun yıllar saklanabildiği için bunları gelecekte istediğiniz zaman kullanabilirsiniz.
Genetik test yaptırmak
Embriyolar çeşitli genetik testlerden geçirilerek transfer için uygunlukları bakımından kontrol edilebilmektedir. Bu testlerden sonuç alınması bazen zaman alabildiğinden dolayı biyopsi alınan embriyoların dondurularak saklanması gerekebilmektedir.
Yumurtalıkların aşırı uyarılması sendromu (OHSS) riskine sahip olmak
OHSS, doğurganlık ilaçlarının yumurtalıkların aşırı uyarmasıyla ortaya çıkmaktadır. Doktorunuz, OHSS riskiniz olması halinde döngünün iptal edilmesini isteyebilir. Bu durumda embriyolar kullanılamayacağı için dondurularak saklanabilir ve daha sonra kullanılabilir.
Embriyo Transferi Nasıl Yapılır?
Embriyo transferi ister taze ister dondurulmuş embriyolar kullanılarak yapılacak olsun, genel hatlarıyla aynı şekilde gerçekleştirilmektedir. İki prosedür arasındaki fark, yumurtalıkların uyarılması ve yumurtaların toplanması gibi aşamaların yalnızca taze embriyo transferinde bulunmasından kaynaklanmaktadır.
Normal bir tüp bebek döngüsünde öncelikle yumurtalıklar uyarılır ve ardından yumurtalar özel bir iğne yardımıyla yumurtalıklardan toplanır. Sonrasında bu yumurtalar laboratuvar ortamında spermle bir araya getirilerek döllenmenin gerçekleşmesi beklenir. Döllenme gerçekleştikten sonra embriyonun üç ya da beş gün gelişmesi beklenir. Dondurulmuş embriyo transferinde ise embriyolar daha önce oluştuğu için bu adımlar atlanarak doğrudan transfer aşamasına gelinir.
Hem taze hem de dondurulmuş embriyo transferinde embriyonun rahim duvarına daha kolay tutunabilmesi için bazı hazırlıklar yapılması gerekir. Rahim duvarının embriyonun tutunması için uygun kalınlıkta olup olmadığı genelde ultrason ile kontrol edilir. Bu süreçte çeşitli hormonlar kullanılarak rahim duvarının transfere hazırlanması sağlanır.
Dondurulmuş embriyo transferinin teşvik edilmesinin en önemli nedenlerinden bir tanesi, önceki tüp bebek döngülerinden kalan kaliteli embriyolardır. Tüp bebek döngüsünün başarısız olması veya kadının tekrar gebe kalmak istemesi halinde önceden oluşmuş embriyolar kullanılabilmektedir. Ardı ardına tüp bebek döngüsüne başlanması halinde yumurtalıkların aşırı uyarılması sendromu (OHSS) riski söz konusu olsa da dondurulmuş embriyo transferi ile bu riskin önlenmesi mümkün olmaktadır.
Taze veya dondurulmuş embriyo transferi ile gebe kalma ihtimalinin birbirine yakın olduğu düşünülmektedir. Ayrıca günümüzde dondurulmuş embriyoların çözüldükten sonra hayatta kalma olasılıkları çok yüksektir. Bu nedenle halihazırda tüp bebek tedavisi görüyorsanız, döngüde kullanılmayan embriyoların dondurularak saklanmasını isteyebilir ve bunları gelecekte tekrar bebek sahibi olmak istediğinizde kullanabilirsiniz.
Dondurulmuş Embriyo Transferi Nasıl Yapılır?
Dondurulmuş embriyo transferi doğal adet döngüsü içerisinde gerçekleştirilebileceği gibi bazı durumlarda hormon kullanımı gerekebilmektedir. Hormon takviyesi kullanıldığında transfer gününü kontrol etmek daha kolay olduğundan genelde hormon kullanımı gerekli olabilmektedir.
Rahmin transfer için hormon yardımıyla hazırlanması
Dondurulmuş embriyo transferinde hormon kullanılacaksa süreç, geleneksel tüp bebek tedavisine benzer bir şekilde ilerler. Bunun için genelde yumurtlamayı kontrol etmek ve durdurmak amacıyla GnRH agonisti kullanılır. Hormon kullanımına başlamak için adet kanamasının bitmesi beklendikten sonra gerekli kan testleri ve ultrason yapılır. Her şeyin yolunda olduğuna karar verilirse östrojen takviyesi kullanılmaya başlanır. Östrojen, rahim duvarının transfere hazır hale gelmesi açısından önemlidir. Süreç yaklaşık iki hafta devam ettikten sonra tekrar kan testleri ve ultrason yaptırılır.
İki hafta boyunca östrojen kullandıktan sonra progesteron kullanımına başlanır. Progesteron enjeksiyon olarak yapılabilir veya vajinal fitil yoluyla alınabilir.
Embriyo transferinin ne zaman yapılacağı, progesterona ne zaman başlandığına ve embriyonun hangi aşamada dondurulduğuna göre değişiklik gösterecektir. Örneğin, 5. gün embriyosu kullanılacaksa embriyo muhtemelen progesterona başladıktan altı gün sonra gerçekleştirilecektir.
Rahmin doğal adet döngüsünde hormonsuz olarak hazırlanması
Transferin planlaması hormon kullanılmayacaksa yumurtlama zamanına göre ayarlanır. Transferin yumurtlamaya göre ayarlanması çok önemlidir. Yumurtlamanın gerçekleştiği günü tespit etmek çok önemli olduğundan ovulasyon kitleri veya ultrason ve kan testleri ile yumurtlamanın takibi yapılır.
Yumurtlama zamanını tahmin etmek zor olabildiğinden dolayı döngü boyunca ultrason ve kan testleri ile düzenli takip yapmak gerekebilir. Yumurtlamanın gerçekleştiği tespit edildiği zaman transferin yapılacağı tarih belirlenir ve progesteron takviyelerine başlanır.
Bazı çalışmalar, hormon kullanımı yerine doğal döngünün takip edilmesinin daha avantajlı olduğu göstermektedir. Bununla birlikte bu çalışmalardan elde edilen sonuçlar kesin olmadığı için kişiye özel tedavi planının hazırlanması ve hormon takviyesi gerekip gerekmediğine kişinin durumuna bağlı olarak karar verilmesi önemlidir.
Dondurulmuş Embriyo Transferi Riskleri
Dondurulmuş embriyo transferinin taşıdığı riskler, normal bir tüp bebek döngüsüne göre daha azdır. Tüp bebek tedavisinin risklerinden biri yumurtalıkların aşırı uyarılması sendromudur (OHSS). Dondurulmuş embriyo transferinde yumurtalıklar uyarılmadığı için OHSS riski bulunmamaktadır.
Kriyoprezervasyon ile dondurulan embriyolardan birçoğu dondurma ve çözdürme sürecinde hayatta kalmaktadır. Embriyolara yapılan PGT testinden alınan sonuçlarda belirsizlik olması halinde yeniden biyopsi yapılabilmektedir. Tekrar biyopsi yapılması, başarı oranını düşürebilse de çok fazla bir düşüş olmamaktadır.
Embriyo transferinin dış gebelik riskini ve az da olsa enfeksiyon riskini arttırabileceği düşünülmektedir. Ayrıca transfer edilen embriyo sayısına bağlı olarak çoğul gebelik riskinde de artış olabilmektedir.
Embriyolar dondurulduklarında, çözdürüldüklerinde ve yeniden biyopsi yapıldıklarında embriyoları kaybetme riski her zaman bulunmaktadır. Bu da tüp bebekte başarı şansının azalmasına neden olabilmektedir. Bununla birlikte bu risk, taze embriyo transferinin her zaman en iyi seçim olduğu anlamına gelmemektedir.
Sonuç Olarak
Genelde taze embriyo transferinin daha iyi olduğu düşünülse de dondurulmuş embriyo transferiyle de başarılı gebelikler elde edilebilmektedir. Bu nedenle sizin için taze mi yoksa dondurulmuş embriyo transferinin uygun olduğuna doktorunuzu durumunuzu çeşitli faktörlere göre değerlendirerek karar verecektir. Dondurulmuş embriyo transferi için bilgi alabileceğiniz en güvenilir kaynak doktorunuz olduğu için aklınızda sorular varsa bunların cevabını en iyi verebilecek kişi yine doktorunuz olacaktır.
