Mikroenjeksiyon veya İntrasitoplazmik Sperm Enjeksiyonu (ICSI), bebek sahibi olmakta zorlanan çiftlerde gebeliğe yardımcı olması için kullanılan yöntemlerden bir tanesidir. Mikroenjeksiyon ile birlikte uygulanan tüp bebek tedavisi özellikle erkek kaynaklı kısırlık söz konusu olduğunda tedavinin başarı oranının artmasına yardımcı olmaktadır.
Mikroenjeksiyon, embriyo elde etmek için spermin doğrudan yumurtaya enjekte edildiği bir yöntemdir. Tüp bebek tedavisine yardımcı olarak kullanılan mikroenjeksiyon ile embriyonun oluşması halinde embriyo transferi gerçekleştirilmekte ve gebeliğin oluşması beklenmektedir.
Mikroenjeksiyonun kimler için uygun olduğunu, hangi durumlarda tercih edildiğini ve nasıl uygulandığını bu yazıda okuyabilirsiniz.
Mikroenjeksiyon Nedir?
Mikroenjeksiyon veya İntrasitoplazmik Sperm Enjeksiyonu (ICSI), kısırlık tedavisinde kullanılan prosedürlerden bir tanesidir. Mikroenjeksiyon sırasında erkekten alınan spermler, kadından alınan yumurtalara doğrudan enjekte edilmektedir. Bu yöntem sayesinde yumurtanın döllenmesi ve embriyonun oluşması sağlanabilmektedir. Mikroenjeksiyon, tüp bebek tedavisine yardımcı olarak kullanılan bir yöntemdir ve erkek kısırlığının söz konusu olduğunda gebelik ihtimalinin artmasını sağlayabilmektedir.
Mikroenjeksiyon Öncesi Neler Yapılır?
Mikroenjeksiyondan önce kadından yumurtaların toplanması ve erkekten sperm örneğinin alınması gerekir. Yumurta toplanmadan önce gerçekleştirilmesi gereken aşamalar şu şekildedir:
- Yumurtalıkların uyarılması: Tüp bebek tedavisinin başında ilk 8 ila 14 gün boyunca ilaç kullanılarak yumurtalıkların uyarılması sağlanır. Bu sayede adet döngüsü boyunca yalnızca bir adet yumurta bırakan yumurtalıkların daha çok sayıda yumurta üretmesi sağlanır. Sonrasında yumurtaların olgunlaşmada son aşamaya gelmesi için hCG enjeksiyonu kullanılır.
- Yumurtaların toplanması: Transvajinal ultrason yardımıyla ince bir iğne kullanılarak yumurtalıklardaki yumurtalar toplanır. Bu işlem hafif anestetik altında gerçekleştirildiği için işlem sırasında hiçbir acı hissedilmez.
Erkekten sperm örneği alınması genelde yumurtaların toplandığı gün gerçekleştirilir. Sperm örneği vermek için şu adımların izlenmesi gerekir:
- Sperm örneği verilmeden önce 2-3 gün boyunca cinsel ilişkiden veya mastürbasyondan uzak durulmalıdır.
- Evde veya hastanede sağlanan özel bir odada bir kap içerisine sperm örneği toplanır. Spermin boşalma sonrası 60 dakika içinde laboratuvara ulaştırılması gerekir.
Sperm örneği alındıktan sonra sperm analizi ile sperm yoğunluğu, hareketliliği ve kalitesi kontrol edilir. Spermlerle ilgili sorunlar olması halinde spermlerin doğrudan testislerden alınması için çeşitli prosedürlere başvurmak gerekebilir.
Mikroenjeksiyon Nasıl Yapılır?
Mikroenjeksiyon ile hareketlilik ve şekil gibi çeşitli özellikler bakımından en iyi durumda olan sperm seçilerek yumurtaya doğrudan enjekte edilir. Mikroenjeksiyonda izlenen adımlar genel hatlarıyla şu şekildedir:
- Olgunlaşmış yumurta laboratuvar kabında bir pipet yardımıyla sabit tutulur.
- Sperm ince bir iğne yardımıyla alınır.
- Sitoplazmaya ulaşmak için iğne yumurtadan geçirilir.
- Sperm sitoplazmaya enjekte edilir.
- İğne yumurtadan çekilir.
Mikroenjeksiyon Sonrası Neler Yapılır?
Mikroenjeksiyon sonrası döllenmenin başarılı olup olmadığını anlamak için yumurta kontrol edilir. Döllenme gerçekleşmişse 5-6 gün içinde yumurtanın hücrelere bölünmesi beklenir. Bu aşamada embriyolar kontrol edilerek hangilerinin transfer için uygun olduğuna karar verilir.
Embriyo transferi, yumurta toplama işleminden sonra 5-6 gün içinde gerçekleştirilir. Seçilen embriyo veya embriyolar ince bir kateter yardımıyla vajinadan geçirilir ve doğrudan rahme enjekte edilir. Gebeliğin gerçekleşmesi için embriyonun rahim duvarına tutunması gerekir. Transfer sonrası iki haftalık bekleme süresi geçtikten sonra gebeliğin oluşup oluşmadığını anlamak için gebelik testi yapılabilir.
Mikroenjeksiyon ve Tüp Bebek
En çok kullanılan kısırlık tedavilerinden ikisinin tüp bebek ve mikroenjeksiyon olduğu söylenebilir. Tüp bebek ile mikroenjeksiyon arasında temel fark, spermin yumurtayı nasıl döllediğidir. Tüp bebekte yumurta ve sperm laboratuvar ortamında bir araya getirilerek döllenmenin kendi kendine gerçekleşmesi beklenir. Mikroenjeksiyonda ise sperm alınarak doğrudan yumurtaya enjekte edilir.
Mikroenjeksiyon ile aşılamayı birbiriyle karıştırmamak önemlidir. Aşılamada sperm alınarak rahme doğrudan enjekte edilir. Aşılama, tüp bebek ve mikroenjeksiyona göre daha düşük başarı oranlarına sahip olmakla birlikte çok daha basit ve daha az invaziv bir yöntemdir.
Erkek kaynaklı kısırlık olması durumunda çiftlere genelde mikroenjeksiyon önerilmektedir. Mikroenjeksiyon ile sperme yardımcı olunması mümkün olduğundan erkek kısırlığında söz konusuysa tüp bebek tedavisiyle birlikte mikroenjeksiyon kullanılabilir. Doktorunuz, aşağıdaki durumları yaşamanız halinde mikroenjeksiyonu gerekli görebilir:
- Düşük sperm sayısı
- Sperm şeklinde veya hareketliliğinde sorunlar
- Spermin cerrahi olarak toplanmasını gerektiren durumlar
Tüp bebek tedavisi ve mikroenjeksiyonda başarı şansını etkileyen çeşitli faktörler bulunmaktadır. Bu nedenle tedavilerin sizin açınızdan ne oranda başarılı olabileceğini doktorunuzla konuşabilir ve buna göre seçeneklerinizi değerlendirebilirsiniz.
Mikroenjeksiyonun Avantajları
Mikroenjeksiyon, erkek kaynaklı kısırlık söz konusu olduğunda tüp bebek tedavisinin başarı şansını arttırabilen bir yöntemdir. Mikroenjeksiyon ile spermin yumurtayı dölleme ihtimali arttırılabilmektedir. Aşağıdaki durumlarda mikroenjeksiyon kullanılması halinde tüp bebekte başarı şansının artması mümkün olabilmektedir:
- Çok düşük sperm sayısı
- Sperm hareketliliğinde sorunlar
- Sperm gelişimiyle ilgili sorunlar
- Spermin dışarı çıkmasını engelleyen tıkanıklık sorunları (vazektomi gibi)
- Kaliteli embriyo sayısını arttırmak
Sperm sayısı, sperm gelişimi veya sperm hareketliliği ile ilgili sorunlar yaşayan erkekler, mikroenjeksiyon yönteminden fayda görebilir. Ayrıca bazı genetik sorunlar için test yaptırmak isteyen çiftler de mikroenjeksiyona başvurabilir.
Mikroenjeksiyon, tüp bebek tedavisinde başarı şansını arttırabilen bir yöntem olsa da mikroenjeksiyonu tercih etmeden önce göz önünde bulundurulması gereken bazı noktalar bulunmaktadır. Örneğin, mikroenjeksiyonda yumurtaya iğne girdiği için yumurtaların zarar görme olasılığı vardır. Bu risk oldukça düşük olsa da yumurtanın zarar görmesiyle kromozom anomalileri, düşük ve kalp hastalıkları gibi sorunların riskinde artış olabilmektedir.
Her tedavide olduğu gibi mikroenjeksiyon tedavisinde de bazı riskler bulunduğu için deneyimli ve güvenilir bir doktor bulmanız önemlidir. Bu sayede tedavinize bir an önce başlayabilir ve sürecin en iyi şekilde ilerleyeceğinden emin olabilirsiniz.
Mikroenjeksiyon Bebeğin Gelişimini Etkiler mi?
Doğal yolla gebe kalan kadınların az bir kısmında bebekte büyük doğum kusurlarının görülmesi mümkündür. Mikroenjeksiyon ile ilişkili olarak görülebilen doğum kusurları riski tüp bebekle benzer oranlara sahip olmakla birlikte doğal yolla gerçekleşen gebelikten biraz daha yüksek olabilmektedir.
Yardımcı üreme teknikleri ile gerçekleşen gebeliklerde doğum kusuru riskinin biraz daha fazla olmasının tedavinin kendisinden değil, kısırlığa neden olan sorunun kendisinden kaynaklanıyor olabileceği düşünülmektedir. Mikroenjeksiyon ile ilişkili olarak genetik sorunlar görülebilmekle birlikte bunların görülme sıklığı oldukça düşüktür.
Kısırlığa neden olan sorunların bazılarının genetik olabileceği de unutulmamalıdır. Yani erkekte kısırlığa neden olan sorun, çiftlerin bebek sahibi olması halinde erkek çocuklarında da ortaya çıkabilmektedir.
Sonuç Olarak
Bebek sahibi olmakta zorlanan ve özellikle erkek kaynaklı kısırlık sorunu yaşayan çiftlerin, doktorlarının önerisiyle mikroenjeksiyon tedavisi görmeleri gerekebilir. Mikroenjeksiyon, tüp bebek tedavisi ile birlikte uygulandığında tedavinin başarı şansının önemli ölçüde artmasına yardımcı olabilmektedir. Mikroenjeksiyonda izlenen adımlar genel olarak yumurtalıkların uyarılması ve yumurtaların toplanması, sperm örneğinin verilmesi, embriyo oluşumunun beklenmesi ve son olarak da embriyo transferinin gerçekleşmesi olmaktadır. Mikroenjeksiyonun ve tüp bebek tedavisinin sizin için uygun olup olmadığını ve tedavilerin başarı oranını doktorunuzla konuşarak görmek istediğiniz tedaviye karar verebilirsiniz.
