Polikistik over sendromu veya PKOS, üreme çağındaki kadınlarda en sık rastlanan hormon bozukluklarından bir tanesidir. PKOS’u olan kadınların gebe alması imkansız olmasa da genelde yumurtlamak, gebe kalmak ve sağlıklı bir gebelik geçirmek için bazı tedavi yöntemlerine başvurulması gerekmektedir.
PKOS’un ne olduğunu, tedavi seçeneklerini ve gebe kalmak için neler yapabileceğinizi bu yazıda okuyabilirsiniz.
Polikistik Over Sendromu Nedir?
Polikistik over sendromu (PKOS), yumurtalıkların anormal miktarda androjen ürettiği bir hormon bozukluğudur. Androjen hormonu genelde kadınlarda az miktarda salgılanan bir erkeklik hormonudur. PKOS’ta yumurtalıklarda çok sayıda içi sıvı dolu keseler olan kistler bulunmaktadır. Bununla birlikte PKOS’u olan kadınların hepsinin yumurtalıklarında kist olmayabilir.
Yumurtalıklarda kist oluşmasının nedeni yumurtlamanın gerçekleşmemesidir .Normal bir adet döngüsü içinde yumurtalıklardan biri yumurta bırakmakta ve gebeliğin gerçekleşmemesi halinde bu yumurta adet kanamasıyla birlikte vücuttan dışarı atılmaktadır. PKOS’ta yumurtlamanın olmaması nedeniyle oluşan kistler androjen hormonları ürettiği için PKOS’u olan kadınlarda genellikle androjen seviyeleri yüksek olmaktadır.
PKOS, kadının adet döngüsü dahil olmak üzere pek çok süreçle ilgili sorunlara yol açabilmektedir. PKOS tedavisi genelde ilaçla yapılmakla birlikte ilaç tedavisi ile belirtileri azaltmak ve bazı sağlık sorunlarını engellemek hedeflenmektedir.
Polikistik Over Sendromu Neden Olur?
PKOS’un tam olarak neden görüldüğü bilinmemektedir. Bununla birlikte aşağıdaki faktörlerin PKOS’a neden olabileceği düşünülmektedir.
Genetik
PKOS’un genetik bir bozukluk olduğu düşünülmektedir. Bu nedenle ailenizin kadın üyelerinde PKOS olan varsa sizin de PKOS olma ihtimaliniz daha yüksektir.
Androjen seviyelerinin yüksek olması
Androjen, erkeklik hormonu olmakla birlikte kadınlarda da belli miktarda üretilen bir hormondur. Kadınlarda androjen seviyelerinin yüksek olmasıyla yumurtlama engellenebilir ve yumurtalıklarda kistler oluşabilir.
İnsülin seviyelerinin yüksek olması
PKOS’u olan kadınlarda genelde insülin seviyeleri yüksek olmaktadır. İnsülin, vücutta şekerin parçalanmasını düzenleyen bir hormon olmakla birlikte yumurtalıkların fonksiyonlarından da sorumludur. Vücutta insülinin çok fazla olması adet düzensizliğine veya hiç yumurtlamamaya neden olabilmektedir.
Aşırı kilolu olmak
Aşırı kilolu olmak, PKOS açısından bir risk faktörüdür. Bununla birlikte PKOS’u olan kadınların aşırı kilo ve obezite bakımından risk altında oldukları bilinmektedir. Aşırı kilonun mu PKOS’a yoksa PKOS’un mu aşırı kiloya neden olduğu net bir şekilde bilinmemekle birlikte gebe kalmaya çalışıyorsanız, basit karbonhidratlar ve işlenmiş gıdalar yerine kompleks karbonhidratlar ve bol miktarda meyve-sebze, protein ve sağlıklı yağlar içeren bir beslenme düzenine sahip olmanız önemlidir.
Polikistik Over Sendromu Belirtileri Nelerdir?
PKOS belirtileri genellikle ergenlik döneminden sonra ortaya çıkmakla birlikte sonraları ortadan kaybolabilmektedir. En sık rastlanan PKOS belirtileri şu şekildedir:
- Adet düzensizliği
- Akne
- Yüzde ve vücutta aşırı tüylenme
- Saç dökülmesi
- Uzun süren vajinal kanama
- İnsülin direnci
PKOS’u olmayan kadınlar da yukarıdaki belirtilerle karşılaşabileceği için bu belirtileri yaşamanız veya adet döngülerinizde düzensizlik olması halinde doktora gitmeniz önemlidir. Doktorunuz, belirtilerinize bakarak ve gerekli testleri yaparak PKOS’unuz olup olmadığını anlayacaktır.
Polikistik Over Sendromu Riskleri
PKOS, yalnızca gebe kalmayı zorlaştıran bir sorun değildir. PKOS’un kısırlık haricinde sağlık açısından neden olabileceği sorunlar şu şekildedir:
- Tip 2 diyabet
- Depresyon ve ruh halinde değişimler
- Yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol
- Uyku apnesi
PKOS’un neden olduğu adet düzensizliği veya adet görememe nedeniyle endometriyal kanser riskinde de artış olabilmektedir. Bununla birlikte endometriyal kansere yakalanma riski düşüktür ve doğum kontrol hapı ve spiral gibi doğum kontrol yöntemleriyle bu risk azaltılabilmektedir.
Polikistik Over Sendromu Geçer mi?
PKOS’un bilinen herhangi bir tedavisi bulunmamaktadır. PKOS tedavisi genellikle belirtileri kontrol altına almaya yönelik olmaktadır. PKOS’un neden olduğu belirtileri kontrol altına almak için uygulanan tedaviler genellikle şunlardır:
- Doğum kontrol hapı kullanımı
- Kilo verme
- Spironolakton
- Androjen blokerleri
PKOS tedavisinde yumurtlamayı teşvik etmek amacıyla kan şekerini kontrol altına almaya yardımcı olan metformin kullanımı da gerekli olabilmektedir. Ancak gebe kalmanız halinde kullandığınız ilaçlardan bazılarını bırakmanız gerekeceğinden dolayı ihtiyacınıza yönelik olarak tedavi planı hazırlanması için doktorunuza danışmalısınız.
Polikistik Over Sendromu ve Gebelik
PKOS’lu kadınların bir kısmı gebe kalmaya çalışana kadar hormon bozuklukları olduğunu fark etmeyebilmektedir. Bu nedenle bir yıldan fazla süredir düzenli korunmasız cinsel ilişkiye rağmen gebe kalamadıysanız, gerekli testleri yaptırmak için doktorunuza başvurmalısınız.
Doktorunuz gebe kalabilmek için gerekli adımları atmanıza yardımcı olacaktır. Kilo verme, sağlıklı beslenme ve bazen ilaç kullanımı ile PKOS’lu kadınların gebe kalabilmeleri mümkün olmaktadır.
PKOS’la gebe kalmak mümkün olmakla birlikte zor olabilmektedir. Bu nedenle PKOS’lu kadınların gebe kalmak için yardımcı üreme tekniklerine başvurmaları gerekebilmektedir.
PKOS, gebe kalmayı zorlaştırabilmekle birlikte gebelik sırasında yaşanabilecek komplikasyon riskinin artmasına da neden olabilmektedir. PKOS’lu kadınların gebelikte karşılaşabilecekleri komplikasyonlardan bir tanesi preeklampsidir. Preeklampsinin tedavisi ise genelde doğum yapmaktır. Henüz doğum yapmak için erken bir dönemse gebeliğin yakından takip edilmesi gerekecektir.
PKOS’un gebelikte neden olabileceği diğer komplikasyonlar ise yüksek tansiyon ve gebelik şekeridir. Gebelik şekeri, bebeğin normalden büyük olmasına neden olabildiği için doğum sırasında annenin doğum sırasında bazı zorluklar yaşaması mümkündür. PKOS’un gebelik şekerine neden olması halinde annenin yakından takip edilmesi ve gerekirse kan şekerini kontrol altında tutması için insülin kullanmasıyla gebelik sırasında yaşanabilecek sorunların önüne geçilmektedir.
PKOS, annenin yanı sıra bebek açısından da bazı risklere neden olabilmektedir. PKOS’un bebek açısından yaratabileceği komplikasyonlar şu şekildedir:
- Erken doğum
- Gebelik haftasına göre büyük olma
- Düşük Apgar skoru
Polikistik Over Sendromunda Gebelik Şansı Nasıl Arttırılır?
PKOS’unuz varsa ilaç tedavisi ve yardımcı üreme teknikleri ile gebe kalma şansınızı arttırabilirsiniz. PKOS’ta gebelik şansını arttırmak için uygulanan tedaviler genellikle şu şekildedir:
Metformin
Metformin, tip 2 diyabet ilacıdır ve kandaki insülin miktarını düzenlemeye yardımcı olmaktadır. Metformin doğurganlık ilacı olmasa da doğurganlığı desteklemede işe yarayabilmektedir. Bu ilacın sizin için uygun olup olmadığını doktorunuz gerekli testleri yaparak anlayacaktır.
Klomifen sitrat
Klomifen sitrat, kısırlık tedavilerinde yumurtlamayı tetiklemek için kullanılan bir ilaçtır. PKOS’lu kadınlarda da kullanılabilen bu ilaç metformin ile kullanıldığında gebe kalmaya yardımcı olabilmektedir.
Letrozol
Letrozol, yumurtlamayı tetiklemek için kullanılan ve yumurtlamayla ilgili sorunların tedavisinde başvurulan bir ilaçtır. Letrozol gerekli olması halinde metformin ile kullanılarak gebelik şansını arttırabilmektedir.
Tüp bebek tedavisi
Yukarıdaki tedavilerin hiçbirinin işe yaramaması halinde tüp bebek tedavisine başvurulabilmektedir. Tüp bebek, PKOS’lu kadınların gebe kalmalarına yardımcı olan bir tedavi yöntemidir.
Sonuç Olarak
Polikistik over sendromu (PKOS), gebe kalmayı zorlaştırabilen bir hormon bozukluğudur. PKOS’ta ilaç tedavisi ve yardımcı üreme teknikleri ile gebe kalmak mümkün olmakla birlikte PKOS’un gebelikte neden olabileceği sorunlara dikkat edilmelidir. Sağlıklı bir beslenme ve egzersiz programının yanı sıra gerekli ilaçların kullanılması ile PKOS’un kontrol altına alınması mümkün olabilmektedir.
