Spiral, gebeliğe karşı koruma sağlayan ve rahmin içine yerleştirilen bir doğum kontrol yöntemidir. Spiral takıldığı andan itibaren gebeliğe karşı 10 yıla kadar koruma sağlayabilir. Spiral, gebe kalmak istediğinizde doktorunuzun kolayca çıkarabileceği bir araçtır.
Spiral Nedir?
Spiral, gebeliğe karşı koruma sağlamakla birlikte cinsel hastalıklara karşı koruma sağlamayan bir doğum kontrol yöntemdir. Spiral, rahme yerleştirildikten sonra hormonlu veya bakır olmasına göre 3 ila 10 yıl arası koruma sağlamaktadır.
Bebek sahibi olmaya karar verdiğinizde doktorunuza giderek kolayca çıkarttırabileceğiniz spiral, etkili bir doğum kontrol yöntemidir. Bununla birlikte cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı koruma sağlamadığı için cinsel yolla bulaşan hastalık riski söz konusuysa spiral kullanırken kondom da kullanmanız gerekecektir.
Spiral, hormonlu ya da bakır olmak üzere iki çeşittir. Doktorunuzla konuşarak farklı spiral çeşitlerinin avantajlarını ve dezavantajlarını konuşabilir ve hangi spiralin sizin için uygun olduğunu öğrenebilirsiniz.
Spiral Çeşitleri
Spiraller, hormonlu ve bakır olmak üzere iki çeşit olmakla birlikte her ikisi de rahme yerleştirildikten sonra T şeklinde açılan rahim içi araçlardır. Alt kısmında ipler bulunan spiral, istendiği zaman bu ipler sayesinde doktorunuz tarafından kolayca çıkarılabilir.
Farklı üreticiler tarafından üretilen çeşitli spiral markaları olmakla birlikte spirallerin çeşitlerine göre sahip oldukları işlevler şu şekildedir:
Bakır spiraller
Bakır spiraller, alt kısmında bakır tel sarılı spirallerdir. Bakır spiralin en alt kısmının ufak bir top şeklinde olması, spiralin rahme yerleştirilirken rahim ağzına zarar vermesini engellemek içindir.
Hormonlu spiraller
Hormonlu spirallerin üst kısmında progestin hormonu bulunmaktadır. Progestin, progesteron hormonunun sentetik bir formudur. Hormonlu spiraller, progestin sayesinde gebeliği önlemektedir.
Spiral Nasıl Takılır?
Spiralin takılması yaklaşık 15 dakika kadar süren kısa bir işlemdir. Spiral taktırırken tıpkı Pap smear testinde olduğu gibi muayene masasına uzanmanız, dizlerinizi bükmeniz ve bacaklarınızı açmanız gerekir.
Doktorunuz, siz masaya uzandıktan sonra spekulum ile vajinanızı genişletecektir. Ardından spirali vajinadan geçirip rahme yerleştirecektir. İşlem sırasında hafif bir sancı hissetmeniz normaldir.
Spiral takıldıktan sonra hiçbir yan etki yaşamayabilirsiniz. Ancak bazen hafif ila orta şiddette ağrı görülebilir. Spiral takıldıktan sonra ağrınız varsa ısıtıcı ped ve reçetesiz ağrı kesiciler kullanarak ağrınızı hafifletebilirsiniz. Lekelenme veya kanamanız olduysa tampon yerine günlük ped veya hijyenik ped kullanmayı deneyebilirsiniz.
Kimler Spiral Taktırabilir?
Spiral, pek çok kadın için güvenli bir doğum kontrol yöntemidir. Doktorunuza danışarak spiralin sizin için uygun olup olmadığını öğrenebilirsiniz.
Spiralin takılması aşağıdaki kişiler için uygun olmayabilir:
- Gebe olabileceğini düşünenler
- Tedavi edilmemiş pelvik enfeksiyonu olanlar
- Rahim veya rahim ağzıyla ilgili sorun yaşayanlar
- İlişki sorası veya adet dönemleri arası kanaması olanlar
Spiral, doğum sonrası hemen takılabilen bir doğum kontrol yöntemidir. Spiral taktırmanız süt üretimini etkilemeyeceği için spiral taktırdıktan sonra da bebeğinizi emzirmeye devam edebilirsiniz.
Spiral, düşük ya da kürtaj sonrası da hemen takılabilmektedir. Bu durumda spiralin koruyuculuğu hemen başlamış olacaktır.
Spiral Neden Takılır?
Spiraller, gebeliği engellemek amacıyla takılan rahim içi araçlardır. Spiral, rahimde inflamasyona neden olarak rahim ortamını spermler için toksik hale getirmektedir. Bu sayede spermler yumurtayı döllemek için fallop tüplerinden geçip rahme ulaşamamaktadır.
Bakır ve hormonlu spiraller, gebeliği farklı şekillerde engellemektedir. Bakır spiraller, rahimdeki inflamatuarı arttırarak rahim içi tabakayı döllenmiş yumurtanın tutunmasına elverişsiz hale getirmektedir. Bu sayede yumurta döllenmiş olsa dahi tutunması ve gelişmesi zor olmaktadır.
Hormonlu spiraller ise ufak miktarda progestin hormonu salgılayarak çalışmaktadır. Progestin, servikal mukusu yoğunlaştırarak spermin fallop tüplerine ilerlemesini zorlaştırmaktadır. Aynı zamanda rahim içi tabakayı inceltmekte ve adet döngüsü sırasında yumurta üretimini baskılayabilmektedir.
Hormonlu spirallerin hepsinde aynı miktarda progestin bulunmamakta ve aynı süre etki göstermemektedir. Bu nedenle kullandığınız spiralin kaç yıl koruma sağlayacağını doktorunuza sorarak öğrenebilirsiniz.
Spiral Ne Zaman Korumaya Başlar?
Spiralin ne zaman korumaya başlayacağı, çeşidine göre farklılık gösterecektir.
Bakır spiral, rahme yerleştirildiği andan itibaren koruma sağlamaktadır. Hormonlu spiraller ise adet döngünüze bağlı olarak etkinlik göstermeye başlayacaktır.
Hormonlu spiral, adet döneminin ilk 7 gününde takıldığında anında etki göstermektedir. Bu dönemin dışında takıldıysa gebeliğe karşı koruma sağlaması için birkaç hafta geçmesi gerekebilir.
İster bakır ister hormonlu spiral taktırmış olun, spirali taktırdıktan sonra ilk bir ay kondom gibi bariyer bir doğum kontrol yöntemiyle korunmanız iyi olacaktır. Bu sayede spiral takıldıktan sonra oluşabilecek enfeksiyon riskini azaltabilir ve gebeliğe karşı kesin olarak korunduğunuzdan emin olabilirsiniz.
Spiral Neden Düşer?
Spiralin yerinden kayması genelde takıldıktan sonraki birkaç ay içinde gerçekleşir. Ayrıca adet kanaması sırasında yaşanan şiddetli sancılar da spiralin yerinden kaymasına yol açabilir.
Spiralinizin kaydığından şüpheleniyorsanız, rahim ağzından aşağı sarkan spiral iplerini kontrol edebilirsiniz. Bunun için öncelikle ellerinizi yıkamalı ve vajinanıza kolayca ulaşabileceğiniz bir pozisyon almalısınız. Ardından parmağınızı vajinanızdan geçirmeli ve rahim ağzına ulaşmalısınız. Rahim ağzına ulaştığınızda ipleri hissedebiliyorsanız, spiral yerinde demektir. Ancak spiralin ipleri normalden uzun ya da kısaysa veya spiralin gövdesini elinizle hissedebiliyorsanız, spiral yerinden çıkmış olabilir.
Spiral yerinden hafifçe kaydığında bunu kendi kendinize anlamanız mümkün olmayabilir. Ancak spiralin yerinden tamamen kaydığını veya düştüğünü şu şekilde anlayabilirsiniz:
- Spiralin iplerini parmaklarla hissedememek
- Spiralin plastik kısmını hissetmek
- Partnerin ilişki sırasında spirali hissetmesi
- Adet dönemleri arasında kanama
- Şiddetli vajinal kanama
- Şiddetli kramp
- Karnın alt kısmında ağrı
- Normal olmayan vajinal akıntı
Spiralinizin yerinden kaydığını düşünüyorsanız, spirali yerine kendi kendinize tekrar yerleştirmeye çalışmamalısınız. Bunun yerine doktorunuzu bir an önce ziyaret etmelisiniz.
Doktorunuz, sizi muayene ederek spiralin yerinde olup olmadığını anlayacaktır. Spiral yerinden oynamışsa yapılabilecekler hakkında sizi bilgilendirecektir.
Spiral Riskli midir?
Spiral, uzun süreli doğum kontrolü sağladığı için avantajları olan bir yöntemdir. Ancak spiral taktırmanın bazı riskleri de olabilmektedir. Spiralin riskli olabileceği durumları aşağıda okuyabilirsiniz.
Pelvik enfeksiyon
Nadir de olsa spiral takıldıktan sonra enfeksiyon oluşabilmektedir. Bu nedenle spiral takılmadan önce enfeksiyonunuz olup olmadığını anlamak adına test yaptırmanız gerekebilir. Spiral takıldıktan sonra karnınızın alt kısmında ağır, yüksek ateş ve kokulu vajinal akıntı yaşamanız halinde ise bir an önce doktorunuzu ziyaret etmelisiniz.
Vajinal mantar
Spiral takıldıktan sonra vajinal mantar riski artabilir. Bu nedenle spiralden sonra tekrarlayan mantar enfeksiyonları yaşıyorsanız, doktorunuzu ziyaret edebilir ve başka doğum kontrol yöntemleri deneyebilirsiniz.
Rahmin spirali reddetmesi
Spiral bazen rahimden atılabilmekte veya kayabilmektedir. Bu durum genelde spiral takıldıktan kısa bir süre sonra gerçekleşir. Bu nedenle spiralin yerinde olup olmadığını kontrol etmeniz önemlidir.
Rahimde hasar
Spiral, nadir de olsa takıldığında rahme hasar verebilmektedir. Bu risk oldukça düşük olmakla birlikte karnınızın alt kısmında ağrı varsa veya spiralin iplerini hissedemiyorsanız, doktorunuzu ziyaret etmelisiniz.
Dış gebelik
Spiral kullanırken gebe kalma ihtimali oldukça düşük olmakla birlikte mevcuttur. Spiralin korumada başarısız olması nedeniyle gebe kalmanız halinde dış gebelik yaşayabilirsiniz.
Spiral Neden Kanama Yapar?
Spiral pek çok kadın için güvenli bir doğum kontrol yöntemidir. Ancak bazı durumlarda kanama gibi yan etkilere neden olabilmektedir.
Spiral takıldıktan sonra 3 ila 6 ay boyunca adet kanamalarınız daha ağır geçebilir veya ara kanama yaşayabilirsiniz. Bakır spiralde kanamanın şiddetinin artması daha olasıdır. Bununla birlikte bu durumun en geç 6 ay içerisinde eski haline dönmesi gerekir. Spiral taktırdıktan 6 ay sonra hala kanama sorunları yaşıyorsanız, doktorunuzla iletişime geçmelisiniz.
Spiralden takıldıktan sonra ilk 3 ila 6 ayı atlattıysanız, cinsel ilişki sırasında da kanama yaşamamanız gerekir. İlişki sonrası kanamanız oluyorsa doktorunuzu ziyaret etmelisiniz. Kanamanın haricinde ilişki sırasında ağrınız varsa spiraliniz yerinden kaymış olabileceği için doktorunuzu ziyaret etmeli ve spiralin yerinde olup olmadığını kontrol ettirmelisiniz.
